به گزارش طریقپرس، هانیه رئیسی از هنرمندان فعال و دغدغهمند این حوزه است؛ هنرمندی که تجربه زیستهاش در بازار هنر، او را به یکی از صداهای معتبر نسل تازه تبدیل کرده است. در همین مسیر، به گفتوگو با او نشستیم تا از نگاهش وضعیت اقتصاد هنرهای تجسمی، چالشهای معیشتی هنرمندان و راهکارهای پایداری این حوزه را بررسی کنیم.
طریقپرس: اقتصاد هنرهای تجسمی امروز را چگونه ارزیابی میکنید و مهمترین مانع رشد این بازار چیست؟
رئیسی گفت: به نظرم اقتصاد هنرهای تجسمی هنوز به جایگاهی که واقعاً لیاقتش را دارد نرسیده. هنرمندهای خیلی خوبی داریم، اما بازار خرید و فروش آثار هنوز آنقدر قوی نیست که بتواند از همه هنرمندان حمایت کند. یکی از بزرگترین مشکلات این است که فرهنگ خرید اثر هنری بین مردم جا نیفتاده و از طرف دیگر هم حمایت کافی از هنرمندان وجود ندارد.
وی توضیح میدهد که بخش مهمی از این ضعف، ناشی از نبود آموزش عمومی درباره ارزش هنر است، خیلیها هنوز نمیدانند خرید یک اثر هنری یعنی سرمایهگذاری بلندمدت. یعنی مشارکت در ساختن تاریخ فرهنگی یک جامعه.
طریقپرس: معیشت هنرمندان در حوزه هنرهای تجسمی با چه چالشهایی روبهروست و این مشکلات چه تأثیری بر کیفیت تولید آثار دارد؟
رئیسی با اشاره به افزایش شدید هزینهها میگوید: هزینه وسایل و متریال بسیار زیاد و روزبهروز بیشتر میشود، اما فروش آثار همیشه ثابت نیست. وقتی هنرمند مدام نگران هزینهها باشد، طبیعتاً فرصت و آرامش کمتری برای خلق آثار جدید و خلاقانه دارد و گاهی مجبور میشود بیشتر به سمت کارهای سفارشی برود تا بتواند درآمدش را تأمین کند.
وی تأکید میکند که این فشار اقتصادی، نهتنها کیفیت آثار را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه مسیر هنری هنرمند را هم تغییر میدهد: گاهی هنرمند مجبور میشود از سبک شخصیاش فاصله بگیرد و به سمت کارهایی برود که بازار بیشتر میپسندد. این یعنی خلاقیت قربانی معیشت میشود.
طریقپرس: راهکارهای پایداری برای ایجاد درآمد پایدار هنرمندان تجسمی چیست و چه تغییراتی باید در سیاستگذاری فرهنگی رخ دهد؟
رئیسی معتقد است که بخش مهمی از راهحل، در دست خود هنرمندان است: اول از همه باید به هنرمندان آموزش داده شود که چطور آثارشان را بهتر معرفی و بازاریابی کنند. استفاده از فضای مجازی، فروش آنلاین و حضور در نمایشگاههای داخلی و خارجی میتواند خیلی کمککننده باشد.
اما او بخش مهمی از مسئولیت را بر دوش سیاستگذاران میگذارد: اگر مسئولان هم حمایت بیشتری از هنرمندان داشته باشند؛ مثل بیمه، وام، ایجاد بازارهای فروش و خرید آثار هنری، قطعاً هم وضعیت معیشت هنرمندان بهتر میشود و هم هنرهای تجسمی رشد بیشتری خواهد کرد. مهمتر از همه این است که به هنر فقط به چشم یک فعالیت فرهنگی نگاه نشود، بلکه به عنوان بخشی از اقتصاد و سرمایه جامعه هم دیده شود.
طریقپرس: شما به عنوان هنرمندی که هم تجربه حضور در نمایشگاهها را دارید و هم فروش آنلاین، فکر میکنید مخاطب امروز چگونه با اثر هنری ارتباط برقرار میکند؟
رئیسی میگوید: مخاطب امروز خیلی متفاوت شده. قبلاً مردم فقط در گالریها با اثر هنری مواجه میشدند، اما حالا اولین برخوردشان با اثر، در فضای مجازی است. این یعنی هنرمند باید بلد باشد روایت اثرش را در قالب تصویر، ویدئو و متن کوتاه ارائه کند. مخاطب وقتی پشتصحنه خلق اثر را میبیند، وقتی داستان هنرمند را میشنود، ارتباط عمیقتری برقرار میکند.
او اضافه میکند: این تغییر، فرصت بزرگی است. چون هنرمند میتواند بدون واسطه با مخاطبش حرف بزند و جامعه مخاطب خودش را بسازد.
طریقپرس: به نظر شما گالریها چه نقشی در تقویت اقتصاد هنر دارند و آیا عملکردشان در سالهای اخیر قابل قبول بوده است؟
رئیسی با نگاهی انتقادی اما منصفانه پاسخ میدهد: گالریها نقش بسیار مهمی دارند، اما متأسفانه بسیاری از آنها هنوز به شکل حرفهای عمل نمیکنند. بعضی گالریها فقط فضای نمایش میدهند و هیچ برنامهای برای معرفی هنرمند، فروش آثار یا ارتباط با مجموعهداران ندارند. در حالی که گالری باید مثل یک شریک تجاری کنار هنرمند باشد.
او تأکید میکند: اگر گالریها حرفهایتر عمل کنند، هم اعتماد مجموعهداران بیشتر میشود و هم هنرمندان میتوانند مسیر شغلی پایدارتر داشته باشند.
طریقپرس: آینده هنرهای تجسمی را چگونه میبینید؟ آیا نسل جدید هنرمندان میتواند مسیر متفاوتی بسازد؟
رئیسی میگوید: نسل جدید خیلی جسورتر است. هم در سبک، هم در شیوه ارائه اثر، هم در ارتباط با مخاطب. اگر حمایتها بیشتر شود و اگر آموزشهای حرفهای در دسترس باشد، فکر میکنم آینده هنرهای تجسمی روشنتر از چیزی است که امروز میبینیم.
او در پایان تأکید میکند: هنر همیشه راه خودش را پیدا میکند. فقط باید موانع را کمتر کنیم.
